Okręty
wojenne >> Okręty
Europy Północnej >> Koga
Koga

Koga
- typ statku charakterystyczny dla związku Hanzy. Jego rozwój
przypada na okres od XII do XIV wieku. Koga charakteryzowała się
poszyciem na zakładkę, jej planki były wykonane z ciosów - w
owych czasach nie znano jeszcze pił. Posiadała dwie takie same,
proste stewy - dziobową i rufową. Na stewie dziobowej można
zaobserwować pojawienie się bukszprytu.Mimo to posiadała jeden żagiel
rejowy, w związku z czym nie potrafiła płynąć pod wiatr. Cechą
charakterystyczną dla Kogi - czyniącą rozróżnienie między
nefem a kogą - jest zawiasowy ster zakończony rumplem. Choć są
przesłanki do stwierdzenia, że ster zawiasowy pojawił się już
wcześniej w innych jednostkach. We wcześniejszych odmianach kogi
można zaobserwować wyłonienie się kasztelu rufowego - nadbudówki
podobnej do obronnych wieżyczek w grodach. Początkowo umieszczony był
na wystających z pokładu belkach, z czasem został zabudowany. W
późniejszym okresie, ok. XVII wieku pojawia się również
kasztel dziobowy osadzony na stewie dziobowej, również nie
zintegrowany jeszcze z kadłubem. Kogi były głównie statkami
kupieckimi, w związku z tym cały kadłub wykorzystywany był jako
ładownia. Dostęp do ładowni był rozwiązany w ten sposób, że
zdejmowano poprzeczne belki pokładu. Nie posiadały zatem
charakterystycznych luków. W czasach wojny kogi były
adaptowane pośpiesznie na okręty, czyniąc z nich, groźną, jak na ten
czas, broń. Pływały głównie po rzekach i morzach stosując
żeglugę przybrzeżną - w tych czasach praktycznie nie istniały
narzędzia nawigacyjne. W XIV wieku zostały wyparte przez Holki,
natomiast w tym czasie ich konstrukcja tak ewoluowała, że czasami
ciężko ustalić, czy dana jednostka jest jeszcze kogą, czy już
holkiem, dlatego bardzo często te dwie jednostki są mylone ze sobą.
Kogi znane są głownie z ikonografii i pieczęci miejskich, ustalono
natomiast, że źródła te oddają dosyć wiernie te jednostki. Do
największych odkryć związanych z tym typem staku jest odkrycie wraku
kogi hanzeatyckiej z Bremie, w wyniku czego zwryfikowano wiele teorii
dotyczących kogi, choć kontrowersje dalej istnieją. Do bardziej
znanych kog zaliczają się również kogi pochodzące z rejonów
należących dziś do Polski - są to koga elbląska i gdańska, znane z
pieczęci tych miast. To właśnie w kodze elbląskiej po raz pierwszy w
historii tych statków można zaobserwować ster zawiasowy.
(źródło:http://koga.net.pl/content/view/325/268/)